Nieuw in Nederland: schooladvies en doorstroomtoets voor nieuwkomers

Alle kinderen in groep 8 maken in principe een doorstroomtoets. Voor nieuwkomers is er een uitzondering. Uw kind hoeft de toets niet te maken als:

• uw kind korter dan vier jaar in Nederland woont, en
• uw kind de Nederlandse taal nog niet voldoende beheerst.

Het schoolbestuur beslist dat, in de praktijk meestal de directeur, in overleg met u. Uw kind mag de toets ook gewoon maken als u en uw kind dat willen.

Maakt uw kind de toets niet, dan gaat de middelbare school bij de toelating alleen uit van het schooladvies van de basisschool.

Dat is een keuze die u samen met de school maakt. Dit kan helpen bij het afwegen:

Goed om te weten: volgens de Inspectie van het Onderwijs krijgen nieuwkomers gemiddeld een half niveau lager advies dan andere kinderen. Bij nieuwkomers wordt het advies na de toets ook vaker verhoogd. Spreekt uw kind al redelijk Nederlands, of is het sterk in rekenen? Vraag de school dan of meedoen een kans kan zijn.

De basisschool kijkt naar het hele kind, niet alleen naar toetsen in het Nederlands. Het ministerie geeft scholen een paar adviezen voor nieuwkomers:

• Kijk naar het leertempo. Hoe snel leert uw kind sinds het in Nederland is? Een nieuwe taal leren duurt gemiddeld vijf jaar.
• Gebruik passende toetsen. Bij een grote taalbarrière kan de school een toets zonder taal (non-verbaal) afnemen, of een toets in de eigen taal van uw kind.
• Wees voorzichtig met IQ-tests. Die passen vaak niet goed bij kinderen die nog Nederlands leren, en mogen alleen door bevoegde deskundigen worden afgenomen.
• Betrek de ouders. De school hoort u op tijd uit te leggen hoe het Nederlandse schoolsysteem werkt en u mee te nemen in het advies.

Lees ook het voorlopig schooladvies uitgelegd en vmbo, havo en vwo uitgelegd.

Kinderen van 12 tot en met 18 jaar die nog weinig Nederlands spreken, kunnen naar een internationale schakelklas (ISK). Dat is een speciale klas op een gewone middelbare school. Uw kind leert daar vooral Nederlands, en daarnaast andere vakken, zoals wiskunde.

Spreekt uw kind genoeg Nederlands, dan gaat het naar een gewone klas: vmbo, havo of vwo. Hoe lang dat duurt, verschilt per kind.

Voor jongere kinderen zijn er op de basisschool vaak nieuwkomersklassen of taalklassen. In sommige regio's is er ook een kopklas: een extra jaar na groep 8, om beter Nederlands te leren voordat uw kind naar de middelbare school gaat. Vraag de school of uw gemeente wat er bij u in de buurt is.

• Vraag om een tolk bij het adviesgesprek, of neem iemand mee die u vertrouwt.
• Neem rapporten van vroeger mee, ook uit uw vorige land. Zo ziet de school wat uw kind al kon.
• Vraag hoe de school het niveau inschat: welke toetsen zijn gebruikt, en was dat een toets in het Nederlands, zonder taal of in de eigen taal van uw kind?
• Vraag naar een dubbel advies of een brede brugklas, bijvoorbeeld vmbo-gt/havo. Dan heeft uw kind meer tijd om te laten zien wat het kan.
• Vraag of de basisschool en de middelbare school samen overleggen (een warme overdracht). Dan weet de nieuwe school wat uw kind nodig heeft.
• Blijf thuis lezen en praten in uw eigen taal. Dat mag, en een sterke eerste taal is een goede basis voor het leren van Nederlands.

Bent u het niet eens met het advies? Lees dan schooladvies te laag: wat kunt u doen?

• Rijksoverheid: wanneer hoeft mijn kind geen doorstroomtoets te maken?
• Ministerie van OCW: Handreiking schooladvisering (versie oktober 2026)
• LOWAN en PO-Raad: kansrijk adviseren voor nieuwkomersleerlingen
• Rijksoverheid: onderwijs voor nieuwkomers (basisschool en ISK)
• Rijksoverheid: toelating middelbare school op basis van het schooladvies