Hoe werkt het Nederlandse schoolsysteem?
Op deze pagina leest u hoe de basisschool is opgebouwd, welke toetsen er zijn en hoe de overstap naar de middelbare school werkt. In gewone taal, zonder vakjargon.
De basisschool: groep 1 tot 8
In Nederland gaan kinderen van 4 tot 12 jaar naar de basisschool. De school heeft acht groepen. Elke groep duurt een jaar.
1–2
Leren door spelen (4–6 jaar)
Kinderen leren spelenderwijs. Ze oefenen met vormen, kleuren, letters en cijfers. Er zijn nog geen toetsen. De nadruk ligt op samen spelen, luisteren en de wereld ontdekken.
3
Lezen, schrijven en rekenen (6–7 jaar)
Kinderen leren lezen, schrijven en rekenen. Dit is een belangrijk jaar: de basis voor alle vakken wordt hier gelegd.
4–5
Verder oefenen (7–9 jaar)
Kinderen oefenen verder met lezen, rekenen en taal. Ze leren ook meer zelfstandig werken. Begrijpend lezen komt erbij: niet alleen lezen, maar ook begrijpen wat er staat.
6–7
Bovenbouw (9–11 jaar)
Rekenen wordt moeilijker: breuken, procenten en verhoudingen. Begrijpend lezen en taal worden belangrijker. Kinderen krijgen meer verantwoordelijkheid en leren plannen.
8
Het laatste jaar (11–12 jaar)
Het jaar van de overstap. Kinderen bereiden zich voor op de middelbare school. Ze maken de doorstroomtoets en krijgen een schooladvies. De leerkracht bespreekt met ouders welk schooltype het beste past.
Toetsen op de basisschool
Cito-toetsen (tussentijds)
Twee keer per jaar maken kinderen toetsen voor rekenen, taal en begrijpend lezen. De school gebruikt deze om te zien hoe uw kind zich ontwikkelt. De resultaten worden vaak weergegeven in niveaus (I tot V of A tot E). Niveau I of A is het hoogst.
De doorstroomtoets (groep 8)
In de eerste twee weken van februari maakt uw kind de doorstroomtoets. Deze toets is verplicht voor alle leerlingen in groep 8. De toets meet rekenen, taal en begrijpend lezen. Het resultaat helpt bij het schooladvies voor de middelbare school.
Welke toets gebruikt de school?
Scholen mogen zelf kiezen welke doorstroomtoets ze gebruiken. De bekendste zijn de IEP Doorstroomtoets en Leerling in Beeld (voorheen Cito Eindtoets). De inhoud is vergelijkbaar: alle toetsen meten dezelfde vakken en geven een toetsadvies.
Het schooladvies
Het schooladvies bepaalt naar welk type middelbare school uw kind gaat. Zo werkt het:
Voorlopig advies
In november of december van groep 8 geeft de leerkracht een voorlopig advies. Dit is gebaseerd op werkhouding, toetsresultaten, motivatie en wat de leerkracht in de klas ziet. Het is meer dan alleen cijfers.
Doorstroomtoets
In februari maakt uw kind de doorstroomtoets. De uitslag geeft een toetsadvies.
Definitief advies
Na de toets krijgt uw kind een definitief advies. Als het toetsadvies hoger is dan het voorlopig advies, past de school het advies in principe naar boven aan. Als het toetsadvies lager is, verandert er niets. Het advies wordt nooit verlaagd op basis van de toets.
Belangrijk: de doorstroomtoets is een aanvulling op het oordeel van de leerkracht. Een toets bepaalt niet het hele beeld van uw kind.
Schoolniveaus op de middelbare school
Er zijn verschillende niveaus. Soms krijgt een kind een gecombineerd advies (bijvoorbeeld havo/vwo).
Vmbo — 4 jaar. Er zijn vier richtingen: basis, kader, gemengd en theoretisch. Vmbo-t (theoretisch) is het hoogste vmbo-niveau.
Havo — 5 jaar. Hierna kunt u doorstromen naar het hbo (hogeschool).
Vwo — 6 jaar. Hierna kunt u doorstromen naar de universiteit.
Tijdlijn groep 8
November – december
De leerkracht geeft het voorlopig schooladvies. Dit bespreekt de school met u als ouder.
Eerste twee weken van februari
Uw kind maakt de doorstroomtoets. De toets duurt ongeveer drie uur, verspreid over meerdere dagen.
Uiterlijk 15 maart
De school geeft het definitieve schooladvies. Als de toets hoger uitvalt, wordt het advies in principe bijgesteld.
Eind maart
U meldt uw kind aan bij een middelbare school. De basisschool helpt hierbij.
Juli – augustus
De basisschool is klaar. In september start uw kind op de middelbare school.
Wat kunt u als ouder doen?
Vraag school om uitleg
Als iets onduidelijk is, vraag het aan de leerkracht. U mag altijd vragen hoe het advies tot stand is gekomen en welke toetsen en observaties zijn meegewogen.
Oefen thuis kort en regelmatig
10 tot 15 minuten oefenen per dag helpt meer dan een keer lang. In de Schoolwegwijzer-app oefent uw kind met steeds nieuwe vragen.
Lees onze tips
Op de pagina 5 tips om thuis te oefenen vindt u praktische suggesties om thuis rustig te oefenen.
Begin met oefenen
In de oefenapp kan uw kind direct starten met rekenen, taal of begrijpend lezen.
Open de oefenapp